'Aantekeningen hoef ik niet te maken'

‘Politici kijken niet vreemd op als ik samen met een tolk de kamer binnen kom’

Gemeenteraad Amsterdam

Ze is slechthorend en werkt al tien jaar als beleidsadviseur Sport bij de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling (DMO) van de gemeente Amsterdam. Mieneke van der Jagt, heeft naar eigen zeggen een droombaan. Maar zonder alle moderne technieken en het inzetten van schrijftolken had ze niet kunnen doen wat ze nu allemaal doet.

MienekeDe jaren dat zij voor de DMO werkt zijn voor haar gevoel omgevlogen. Ze heeft leuk, interessant werk, fijne collega’s en een werkgever die met haar meedenkt opdat zij haar werk zo goed mogelijk kan doen. ‘Zo stond er in no time een teksttelefoon op mijn bureau. Dat er een schrijftolk met mij mee komt naar een bijeenkomst met meer dan vier personen en dat men e-mails en sms berichten van mij ontvangt in plaats van een telefoontje, daar was iedereen snel aan gewend.’

Oorzuizingen

Vlak na haar geboorte kreeg zij zuurstofgebrek in haar hersenen waardoor ze slechthorend is geworden. Op haar negentiende werd zij volledig doof. ‘Het begon met klopgeluiden en fluittonen in mijn hoofd. Op een nacht leek het wel alsof er vuurwerk in mijn hoofd werd afgestoken. Sindsdien heb ik permanent last van oorsuizingen. Ontzettend vervelend en vermoeiend. Door bezig te zijn en te blijven, dring ik het naar de achtergrond. Echt geluid heb ik na die nacht nooit meer waargenomen.’

Droombaan

Tien jaar geleden maakte Mieneke van sport, haar grootste hobby, haar werk. Drie zomers geleden kreeg ze topsportevenementen in haar portefeuille waarvoor zij veel vergaderingen heeft, symposia en congressen bezoekt en cursussen volgt. Van 2008 tot 2011 zat zij ook in de Ondernemingsraad van de DMO, de laatste twee jaar als vice-voorzitter. ‘In deze drie jaar heb ik echt veel ondersteuning gehad van diverse schrijftolken. Nu ik niet meer in de Ondernemingsraad zit, hoef ik minder vaak een schrijftolk aan te vragen. Maar nog altijd gemiddeld drie keer per maand. Ik heb echt een droombaan en ga altijd met veel plezier naar mijn werk. Ik heb een boeiend en afwisselend takenpakket en over het algemeen houdt iedereen rekening met mijn handicap. Zeker mijn naaste collega’s en leidinggevenden. Ook de politici (burgemeester, wethouders, raadsleden) kijken er niet vreemd van op als ik samen met een tolk de kamer binnen kom.’

Functioneren

Mieneke is opgegroeid zonder gebaren en in haar directe omgeving zijn ook geen dove mensen. ‘Om goed te functioneren tijdens een gesprek met meer dan vier personen maak ik gebruik van een schrijftolk. Ik kan goed spraak afzien mits iemand duidelijk articuleert. Voor mij is de schrijftolk daarom ideaal bij overleggen. Ik kan een spreker die duidelijk articuleert gewoon aankijken en met een schuin oog op het scherm meelezen en checken of ik het goed heb verstaan. Hoewel een schrijftolk ongelooflijk snel typt, reageren mensen vaak al voordat voor mij duidelijk is dat de spreker klaar is. Met gespreksleiders spreek ik daarom af om regelmatig mijn kant op te kijken om te zien of ik wil reageren. De schrijftolk vraag ik om zelf met de gespreksleider vooraf te overleggen wanneer een korte pauze mogelijk is. Het is niet wenselijk dat de tolk tijdens een discussie om een pauze vraagt. Dit haalt het ritme uit het overleg en kan storend zijn. Aantekeningen hoef ik niet te maken. Na afloop vraag ik om de tekst zodat ik voor mijzelf een verslag van de belangrijkste punten kan maken.’ 

Typefouten

Zodra zij weet wanneer zij een bijeenkomst heeft, mailt ze naar de tolken die regelmatig voor haar actief zijn. Deze tolken hebben voor haar bewezen zeer snel te kunnen typen en weinig fouten te maken. ‘Typefouten maken mij niet uit, maar inhoudelijke fouten zijn niet prettig. Het corrigeren van een typefout is voor mij not done. Dat klinkt misschien hard, maar het gaat ten koste van het weergeven van het gesproken woord.’ Ook heeft ze liever niet dat de tolk aanwijst in de op tafel liggende papieren waar een bepaalde passage staat als de tolk net heeft getypt waar het staat. ‘Ik weet dat tolken hebben geleerd om dit te doen, maar horenden moeten het ook opzoeken. Indien er geen tolk van mijn voorkeurslijstje beschikbaar is, maak ik gebruik van de faciliteiten van Tolknet. Meestal lukt het dan wel om een tolk te krijgen.’

Ja, kun je krijgen

‘Niet geschoten is altijd mis (Johan Cruyff). Nee heb je, ja kun je krijgen. Dat vat wel ongeveer mijn levenshouding samen.’ Mieneke weigert te focussen op wat er ontbreekt en kijkt naar wat zij wel goed kan. ‘Ik ga uitdagingen aan en benut de kansen die op mijn pad komen. Een mens moet altijd uitgaan van zijn eigen positieve kracht.’

Gelijkwaardig

Het lijkt soms alsof het haar allemaal gemakkelijk afgaat. Ze doet goed mee. Maar natuurlijk zit het ook haar wel eens tegen en lukt het niet om op korte termijn een schrijftolk te regelen. ‘Dat kost dan best wel veel energie. Frustrerend is ook dat een aanvraag voor teamtolken stelselmatig door het UWV wordt afgewezen. Een plenaire discussie van een uur tijdens een symposium of een cursus waarbij heel veel wordt gesproken, is voor één schrijftolk een bijzonder zware opdracht. Ik hoop van harte dat Dovenschap en de tolkenverenigingen hier op korte termijn actie in ondernemen. Een tolk is onmisbaar voor een dove of ernstig slechthorende persoon om gelijkwaardig aan horenden te kunnen functioneren. Voor mij geldt dit voor de werksituatie, voor een ander wellicht in de privésfeer.’